مروری بر واقعه اربعین حسینی علیهالسلام، سابقه و تاریخچه با هوش مصنوعی
❓ سئوال:
درباره واقعه اربعین شهادت امام حسین علیه السلام موضوعات زیر را به ترتیب برایم جمع آوری کن:
- سابقه و پیشینه زیارت اربعین
- سابقه و پیشینه پیاده روی اربعین
- اولین نفر از اهل بیت که اقدام به زیارت اربعین نمود
- کدامیک از علماء و مراجع تقلید شیعه به زیارت اربعین رفتند
- مخالفان پیاده روی چه کسانی بودند
- در تاریخ آیا برای مقابله با زیارت اربعین اقدامی انجام شده
🔻🔻🔻🔻🔻
پاسخ توسط هوش مصنوعی تولید شده است؛ لطفاً نکات مهم را بازبینی کنید!!!
🔺🔺🔺🔺🔺
🧠📱پاسخ سامانه گفتگوی هوشمند با کتاب:
۱. سابقه و پیشینه زیارت اربعین
زیارت اربعین امام حسین(ع) سابقهای به قدمت سال ۶۱ هجری قمری دارد. جابربنعبدالله انصاری، صحابی بزرگ پیامبر(ص)، نخستین زائر اربعین حسینی بود که در بیستم صفر سال ۶۱ هجری، همراه شاگردش عطیه عوفی، از مدینه به کربلا سفر کرد و در چهلمین روز شهادت امام حسین(ع) به زیارت آن حضرت نائل شد. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۴۲
شیخ طوسی و بسیاری از علمای شیعه مانند شیخ مفید، علامه حلی، کفعمی، مجلسی و محدث نوری، جابر را اولین زائر امام حسین(ع) در روز اربعین دانستهاند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵ – موسوعه عاشوراء, ج. ۱, ص. ۲۲۰
زیارت اربعین یادگار جابر بن عبدالله انصاری است و او با این اقدام خود برای جهانیان روشن کرد که تا ابد زائران کوی امام حسین(ع) نام و یاد و پیام او را زنده نگه میدارند. عنبر, ج. ۱, ص. ۷۸
۲. سابقه و پیشینه پیادهروی اربعین
مراسم پیادهروی اربعین از دیرباز میان شیعیان و دوستداران اهلبیت(ع) اهمیت بسزایی داشته است. این مراسم در عصر مرجعیت شیخ مرتضی انصاری (۱۲۱۴-۱۲۹۸ ق) با شکوه تمام رواج داشت، اما پس از ایشان کمکم به فراموشی سپرده شد و به طبقه فقرا و نیازمندان اختصاص یافت. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶ – التحدی و التحدی الآخر, ج. ۱, ص. ۱۷
محدث نوری (۱۲۵۴-۱۳۲۰ ق)، مؤلف کتاب «مستدرک الوسائل»، این مراسم را دوباره در میان مردم رونق بخشید. او چون دید این شیوه خداپسندانه کمرنگ شده، به آن همت گماشت و خود و یارانش پیاده از نجف به کربلا میرفتند. بر اثر این اقدام، در سالهای بعد، رغبت مردم و صالحان به این موضوع بیشتر شد و این سنت حسنه دوباره مرسوم شد. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶ – التحدی و التحدی الآخر, ج. ۱, ص. ۱۷
مسیر نجف به کربلا دو راه اصلی دارد:
راه مستقیم از بیابانها (حدود ۷۰ کیلومتر)
راه کنار رود فرات (حدود ۱۰۰ کیلومتر) که زائران معمولاً از این مسیر حرکت میکنند و در مدت سه روز آن را میپیمایند. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۴۲ – زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
۳. اولین نفر از اهل بیت که اقدام به زیارت اربعین نمودچه کسی بود؟
درباره اینکه آیا اهل بیت(ع) در اربعین اول به کربلا آمدند یا خیر، میان علما اختلاف نظر وجود دارد:
نظر مشهور: بسیاری از علمای شیعه معتقدند که امام سجاد(ع) و کاروان اسرا در بازگشت از شام، در روز اربعین اول (سال ۶۱ هجری) به کربلا رسیدند و با جابر بن عبدالله انصاری ملاقات کردند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۷ – آزادگی در اسارت, ج. ۱, ص. ۱۲۵
بر اساس روایتی از ابن طاووس در کتاب «ملهوف»، وقتی زنان امام حسین(ع) و خاندانش از شام بازگشتند و به عراق رسیدند، به راهنما گفتند که آنها را از مسیر کربلا عبور دهد. وقتی به آن سرزمین رسیدند، جابر بن عبدالله انصاری و جمعی از بنیهاشم و مردانی از آل رسول را یافتند که برای زیارت قبر امام حسین(ع) آمده بودند و در یک زمان به هم رسیدند. آزادگی در اسارت, ج. ۱, ص. ۱۲۵
امام سجاد(ع) به جابر فرمود: «ای جابر! سوگند به خدا در همین جا مردان ما را کشتند، و نوجوانان ما را سر بریدند، زنان ما را به اسارت بردند و خیمههای ما را به آتش کشیدند.» فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۷
نظر دیگر: برخی علما مانند محدث نوری با استناد به دوری مسافت و کمبود زمان، آمدن کاروان اسرا را در اربعین اول بعید میدانند، اما قول مشهور میان امامیه همان آمدن اهل بیت در اربعین اول است. راز ماندن, ج. ۱, ص. ۹۲
۴. کدامیک از علماء و مراجع تقلید شیعه به زیارت اربعین رفتند؟
بسیاری از علما و مراجع بزرگ شیعه در مراسم پیادهروی اربعین شرکت میکردند.
مراجع و علمای معاصر و متقدم:
آیتالله العظمی سید محمود شاهرودی – معروف است که ایشان ۴۰ سفر با پای پیاده به زیارت امام حسین(ع) مشرف شد و در این مراسم پیشگام بود. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۴۲ [فرهنگ زیارت, ج. ۱۹, ص. ۷۱]
آیتالله بهجت – پیادهروی در اربعین را بهترین فرصت برای معرفی امام حسین(ع) به جهان میدانست. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
آیتالله شبیری زنجانی – زیارت کربلا با پای پیاده را نوعی ادب، خضوع و تعظیم شعائر میدانست. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
آیتالله سیستانی – بر اهمیت این زیارت و تربیت نفس تأکید داشت. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
آیتالله وحید خراسانی – زائران را به انجام زیارت نیابت از معصومین(ع) سفارش میکرد. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
آیتالله جوادی آملی – زیارت اربعین را عمود ولایت میدانست. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
آیتالله مکارم شیرازی – بر اهمیت این مراسم تأکید داشت. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
علمای نجف:
شیخ مرتضی انصاری – در عصر مرجعیت ایشان پیادهروی رواج داشت. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
محدث نوری – احیاگر این سنت. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
سید محسن امین عاملی (صاحب اعیان الشیعه) – بارها پیاده به کربلا رفت. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
میرزای نائینی – از شرکتکنندگان در این مراسم. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
شیخ محمدحسین غروی اصفهانی (کمپانی) – از شرکتکنندگان. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
علامه امینی (صاحب الغدیر) – به طور مرتب در این مراسم شرکت میکرد و هنگام نزدیک شدن به کربلا اشک از چشمانش جاری میشد. آیت الله العظمی شهید سید محمد باقر صدر, ج. ۱, ص. ۴۱۴ [فرهنگ زیارت, ج. ۱۹, ص. ۷۱]
آیتالله ملکوتی – چندین بار در این مراسم شرکت کرد. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
آیتالله مرعشی نجفی – ۲۰ بار پیاده به کربلا مشرف شد. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
شهیدان:
شهید آیتالله مدنی – قافلهای منسوب به ایشان بود. عنبر, ج. ۱, ص. ۷۸
شهید حاج آقا مصطفی خمینی – همواره در مراسم پیادهروی حضور داشت و حتی وقتی پایش تاول میزد و زخمی میشد، ادامه میداد. عنبر, ج. ۱, ص. ۷۸ – فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۷
شهید سید محمدباقر صدر – فتوا به وجوب پیادهروی به سوی حرمهای امیرمؤمنان و سیدالشهدا(ع) داد و با این فتوا به مبارزه با سیاست ضدّدینی حزب بعث رفت. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
دیگر بزرگان:
امام موسی صدر – رهبر شیعیان لبنان که یکی از شیفتگان مراسم پیادهروی بود. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵ – آیت الله العظمی شهید سید محمد باقر صدر, ج. ۱, ص. ۴۱۴
سید مهدی بحرالعلوم – در دسته عزای «طورِیج» حضور پررنگ داشت. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
شیخ جعفر کاشف الغطاء – در یکی از پیادهرویها به حضور حضرت ولی عصر(عج) شرفیاب شد. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۲۰۶
ملاصدرا – شش سفر با پای پیاده به حج مشرف شد. [فرهنگ زیارت, ج. ۱۹, ص. ۷۱]
۵. مخالفان پیادهروی چه کسانی بودند
مخالفان اصلی پیادهروی اربعین در دوران معاصر، حزب بعث عراق به رهبری صدام حسین بودند.
اقدامات رژیم بعث:
رژیم بعث از سال ۱۳۹۰ هجری قمری محدودیتهایی را برای اجرای برنامههای سنتی شیعه و شعائر دینی ایجاد کرد. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵
دانشجویان، کارمندان و نظامیان را از رفتن به زیارت قبر سیدالشهدا(ع) منع کردند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵
مأموران خود را بین مردم پخش کردند تا کارهای جاسوسی و اطلاعاتی انجام دهند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵
در سال ۱۳۹۷ هجری قمری (۱۳۵۶ شمسی)، رسماً پیادهروی به کربلا را ممنوع اعلام کردند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵
دیگر مخالفان:
رضاخان پهلوی در ایران نیز اقامه مجالس عزای حسینی و مواکب عزاداری را ممنوع کرد و مردم در عهد او مخفیانه مراسم را برگزار میکردند. التحدی و التحدی الآخر, ج. ۱, ص. ۱۷
۶. اقدامات مقابلهای در تاریخ برای مقابله با زیارت اربعین
رژیم بعث عراق اقدامات سرکوبگرانه متعددی علیه زائران اربعین انجام داد.
اربعین خونین سال ۱۳۹۷ هجری (۱۹۷۷ میلادی):
در سال ۱۳۹۷ هجری قمری، مردم عراق با زمینهسازی برای مقابله با رژیم، حرکت عظیمی را پیریزی کردند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵
نیروهای دولتی با بهکارگیری تانکها، زرهپوشها و هواپیماها، راهپیمایی زائران پیاده حسین(ع) را در مسیر نجف-کربلا در هم کوبیدند و هزاران نفر را بازداشت کردند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۵
این حادثه به «اربعین خونین» یا «اربعین الدماء» معروف شد. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۴۲ – موسوعه عاشوراء, ج. ۱, ص. ۲۲۰
در این درگیریها، هفت نفر از چهرههای مبارز زیر شکنجه به شهادت رسیدند و ۱۶ نفر دیگر به حبس ابد محکوم شدند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۶۶
زائران با شعار «أبداً والله ما ننسی حسیناً» (به خدا قسم، هرگز حسین را فراموش نخواهیم کرد) به راه افتاده بودند. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۴۲
سایر اقدامات سرکوبگرانه:
در سالهای ۱۳۹۰، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ هجری نیز درگیریهایی در ایام عاشورا و اربعین پیش آمده بود. فرهنگ عاشورا, ج. ۱, ص. ۴۲
در سال ۱۳۷۰ شمسی (۱۹۹۱ میلادی)، حکومت بعث با انواع سلاحها مردم را در نجف و کربلا به خاک و خون کشید و با توپخانه، گنبد و بارگاه حسینی را مورد هجوم قرار داد. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۶۶
در سال ۱۹۹۱ میلادی، صدام حسین با همکاری حسین کامل (دامادش) به کربلا و حائر حسینی حمله نظامی کرد و قتلعام بزرگی انجام داد و قبر شریف را مورد اصابت گلوله قرار داد. التحدی و التحدی الآخر, ج. ۱, ص. ۱۷
روشهای مخفیانه زائران در دوران بعث:
زائران مجبور بودند شبها حرکت کنند و روزها در بستانها و نهرهای خشک پنهان شوند. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
اهالی مناطق مسیر، برای زائران مخفیگاههایی درست میکردند و با علائم خاصی (مانند پرچم یا پودر سفید) مسیر امن را نشان میدادند. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
غذاها را در حفرهها یا نهرهای خشک قرار میدادند تا بعثیها آنها را نبینند. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
برخی از اهالی بستانها وقتی زائر خستهای را مییافتند، روی او برگ نخل میگذاشتند تا از دید بعثیها پنهان بماند. زیاره الأربعین و الأدوار التی مرت بها, ج. ۱, ص. ۷۵
پس از سقوط صدام:
پس از سقوط رژیم بعث در سال ۲۰۰۳، پیادهروی اربعین با شکوه بیسابقهای احیا شد.
در سال ۲۰۰۴، بیش از ۲ میلیون زائر به کربلا آمدند که ۱۰۰ هزار نفر ایرانی بودند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۷
در سال ۲۰۱۴، با وجود تسلط داعش بر موصل، ۱۷ میلیون زائر در اربعین شرکت کردند که بیش از یک میلیون ایرانی بودند. فرهنگ زیارت, ج. ۱, ص. ۲۵۷
✅ جمعبندی
زیارت اربعین امام حسین(ع) با قدمتی بیش از ۱۳۸۰ سال، از زمان جابر بن عبدالله انصاری آغاز شد و در طول تاریخ همواره مورد توجه علما و مراجع شیعه بوده است. پیادهروی اربعین نیز به عنوان یک سنت حسنه، با فراز و نشیبهایی مواجه بود، به ویژه در دوران رژیم بعث عراق که با سرکوبهای خونین همراه بود، اما پس از سقوط صدام، با شکوهی بیسابقه احیا شد و امروز به بزرگترین گردهمایی مذهبی جهان تبدیل شده است.
